Những 'cú bẻ lái' trên thị trường ôtô Việt –


 
 
Những 'cú bẻ lái' trên thị trường ôtô Việt – 5 năm qua, Toyota đã bỏ triết lý không giảm giá xe để bảo vệ người mua trước, các hãng xe Việt thay những "ông lớn" VAMA nắm quyền lực.  –

Quý I/2020, thị trường ôtô Việt Nam ghi nhận sức tiêu thụ thấp nhất trong vòng 5 năm qua. Cũng trong chừng ấy thời gian, có nhiều sự thay đổi mang tính bước ngoặt của ngành xe hơi trong nước.

Toyota ưu đãi

“Hai bánh Honda, bốn bánh Toyota”, đây là câu ví von cho sự phổ biến của hai hãng xe Nhật tại Việt Nam. Sự thân thuộc đó xuất phát từ sức mạnh nhãn hiệu và dải mặt hàng hợp gu khách hàng đến nỗi, mỗi sản phẩm mới ra mắt luôn là tâm điểm của thị trường.

Mẫu Toyota Vios 2020 lăn bánh trên phố ở Hà Nội. Ảnh: Toyota

Mẫu Toyota Vios 2020 lăn bánh trên phố ở Hà Nội. Ảnh: Toyota

Toyota có một triết lý được giữ gìn xuyên suốt trong nhiều năm: không giảm giá. Điều này được hãng giải thích là “để bảo vệ khách hàng mua trước”. Còn về thương trường, cách làm này giúp cho xe Toyota có mức thanh khoản cao khi bán lại. Với phần lớn người tiêu dùng Việt, mua xe hơi như một khoản đầu tư, mong muốn sinh lời. Và sau vài năm lên đời xe mới, giá bán lại không giảm nhiều là điều thu hút họ. Chính điều ấy tạo ra một kiểu tâm lý tồn tại trên thị trường: “chưa tậu xe đã nghĩ đến việc bán lại”.

Nhưng tất cả thay đổi vào 2016. Nhiều khách hàng Toyota không thể hình dung, một chiếc Camry hay Vios mua trong tháng 6 giảm hàng chục triệu khi vừa sang tháng 7. Cảm giác như vừa rơi mất một số tiền trong túi tưởng chỉ có ở những người sắm xe Kia, Mazda, khi ấy lại diễn ra đối với khách hàng Toyota.

Sức ép về thị phần tới từ các đối thủ, nhất là Trường Hải với những màn giảm giá liên tiếp trên hai thương hiệu Kia, Mazda đã khiến Toyota thay đổi. Sóng sau xô sóng trước, Honda, Ford và nhiều hãng khác hưởng ứng, tạo ra một cuộc chạy đua náo loạn về giá.

Tháng 1/2020, Toyota Vios bản nâng cấp ra mắt, bổ sung nhiều chuẩn bị nhưng thay vì tăng giá, hãng giảm 20 triệu ở bản thấp nhất, giữ nguyên giá ở bản cao nhất. Liên doanh Nhật biết rằng triết lý “không khuyến mãi xe” đã đến lúc cất vào ngăn tủ để khởi đầu một phía đi mới. 

Trường Hải, TC Motor – kẻ mạnh 'lộ diện'

Ngày 14/12/2017, Hiệp hội các hãng sản xuất ôtô Việt Nam (VAMA) lần thứ tư trong khoảng hai tháng gửi đơn kiến nghị lên Chính phủ với mong muốn hoãn thực hiện Nghị định 116 đến tháng 7/2018. Những hãng có sản phẩm nhập khẩu khi đó như Toyota, Ford, Honda mong muốn có thêm thời gian chuẩn bị thay vì thụ động đến mức “không thể làm gì” cho thời kì gần hai tháng còn lại của năm 2017 để đảm bảo những đòi hỏi về thủ tục nhập khẩu xe, đặc biệt giấy chứng nhận chất lượng kiểu loại VTA. 

Những gì nhận lại sau nhiều đợt gửi đơn của VAMA là Nghị định 116 vẫn được thực hành từ đầu 2018. Xe nhập khẩu tê liệt nửa đầu năm đó, ngược lại các hãng xe lắp ráp trong nước có cơ hội tăng thị phần. 

Việc VAMA, hiệp hội lớn số 1 trong lĩnh vực gửi thư kiến nghị tới 4 lần về một chủ trương liên quan nhưng vẫn không đạt kết quả như mong muốn là điều hiếm có trong lịch sử ngành ôtô Việt Nam. Với địa vị của 1 tổ chức cho dù là đa số các hãng xe lớn, thị phần bán xe chiếm lĩnh phần lớn thị trường, giọng nói của VAMA thường được cân nhắc và có sức ảnh hưởng đến các chính sách trong ngành. Nhưng 2018 cũng có thể coi là dấu mốc thay đổi điều đó. 

Mazda3, mẫu xe bán chạy nhất phân khúc sedan hạng C tại Việt Nam. Xe được lắp ráp, phân phối bởi Trường Hải. Ảnh: Lương Dũng

Mazda3, mẫu xe bán được không ít nhất phân khúc sedan hạng C tại Việt Nam. Xe được lắp ráp, phân phối bởi Trường Hải. Ảnh: Lương Dũng

Sự trỗi dậy của Trường Hải hay TC Motor (trước đó là Hyundai Thành Công) trong các năm mới đây đã khiến cán cân quyền lực nghiêng theo hướng mới. Hai hãng xe Việt đẩy mạnh lắp ráp, xây dựng chiến lực giá để gia tăng thị phần và sức ảnh hưởng. 

Một chủ trương được phát hành sẽ bộc lộ phương diện cỗ vũ nhập khẩu hay lắp ráp của Chính phủ. Với Nghị định 116, lời đáp là ưu tiên xe lắp ráp. Điều này thể hiện khi các hãng xe có sản phẩm nhập khẩu bán chạy ra công kiến nghị thay đổi, còn các hãng lắp ráp nội địa lại hết mình ủng hộ.

Trong 2018, Trường Hải là hãng có thị phần lớn số 1 trên thị trường. Tiếp theo là Toyota và TC Motor. Đến 2019, trật tự không thay đổi.

Xe Hàn tăng trưởng

Tháng 6/2018, TC Motor lần thứ nhất ban bố doanh số bán sản phẩm xe Hyundai tại Việt Nam. Với 2.156 xe, Hyundai i10 vượt Toyota Vios (2.049) trở thành mẫu xe bán đắt hàng nhất thị trường.

Xe Hàn Quốc suốt một thời gian dài trước 2018 chỉ được nhìn nhận qua những số lượng của chiếc xe Kia. Những Morning, Cerato, Sedona có doanh thu hàng đầu các phân khúc A, sedan hạng C hay MPV. Khi lượng bán sản phẩm của xe Hyundai còn là bí ẩn, nhiều câu hỏi được đặt ra: liệu xe Hàn có bán chạy, có hay là không nhiều người luôn dành khen ngợi cho xe Hàn nhưng khi xuống tiền lại chọn xe Nhật?

Một mẫu Hyundai Santa Fe tại Việt Nam. Ảnh: TC Motor

Một mẫu Hyundai Santa Fe tại Việt Nam. Ảnh: TC Motor

Việc công bố số liệu bán đồ xe Hyundai của TC Motor chỉ là bước thủ tục để chứng minh sức mạnh của xe Hàn trên thị trường ôtô. Bởi trước đấy nhiều chuyên gia cho rằng, xe Hyundai nói riêng và xe Hàn nói chung ngày càng có chỗ đứng, nhất là lúc lớp khách hàng trẻ tăng đều ở Việt Nam.

Tháng 1/2020, trong top 10 mẫu xe bán được nhiều nhất thị trường, xe Hàn góp 6 cái tên. Đây là điều chưa khi nào diễn ra trước đó. Mác xe hơi được xếp dưới xe Nhật một bậc về sức mạnh nhãn hiệu đang dẫn dầu phân khúc hatchback hạng A với Hyundai i10, crossover cỡ B với Hyundai Kona. Trong khi Hyundai Accent, Elantra, Tucson, Santa Fe, Kia Morning, Optima thuộc top ba mẫu xe bán đắt hàng nhất từng phân khúc tham chiến với xe Nhật. 

Vòng luẩn quẩn lắp ráp, nhập khẩu

Khi thị trường mong chờ làn sóng đổ bộ của xe nhập khẩu vào Việt Nam từ 2018 nhờ ưu đãi thuế 0% theo Hiệp định thương mại hàng hóa ASEAN (AFTA), Nghị định 116 phát hành tháng 10/2017 như 1 cú phanh kéo lại tất cả. Các hãng xe trang bị kế hoạch nhập khẩu đều bị treo, vì không thể tìm được giấy chứng thực chất lượng kiểu loại VTA chỉ trong gần hai tháng. 

Nhiều hãng xe đã trông đợi vào viễn cảnh nhập xe về bán ồ ạt, vì với chi phí sản xuất nội địa cao hơn tình hình chung cả của khu vực, chọn lựa lắp ráp chằng khác gì mua dây buộc mình. Nhưng quyết định chuyển qua nhập khẩu không hẳn là lựa chọn đúng. 

Suốt nửa đầu 2018, hoạt động nhập khẩu xe gần như tê liệt. Ở chiều ngược lại, các doanh nghiệp lắp ráp trong nước có cơ hội gia tăng thị phần. Nghị định 116 khiến nhiều hãng tính toán lại chiến lược buôn bán thay vì đẩy mạnh nhập khẩu. Ưu tiên lắp ráp trong nước của Chính phủ như cái trát trên đầu, cũng đều có thể rơi xuống dưới hình hài một chính sách nào đó. 

Một lô hàng xe Honda nhập khẩu về TP HCM, tháng 10/2019. Ảnh: Đinh Tuấn

Một lô hàng xe Honda nhập khẩu về TP HCM, tháng 10/2019. Ảnh: Đinh Tuấn

Lắp ráp giai đoạn 2018-2022 có thêm 1 khuyến mãi khi thuế nhập khẩu linh kiện ôtô về 0%, áp dụng cho những hãng xe đảm bảo chỉ tiêu về sản lượng theo từng giai đoạn. Đây là một trong những nội dung của Nghị định 125 của Chính phủ nhằm thúc đẩy hơn ngành sản xuất ôtô trong nước, ban hành tháng 11/2017, chỉ 30 ngày sau khi Nghị định 116 được khai sinh.

Với những gì diễn ra sau mốc 2018, nhập khẩu những tưởng là định hướng chung của nhiều hãng nhưng vẫn không phải vậy. Toyota trong 2019 chuyển về lắp ráp Fortuner các bản diesel bán đắt hàng nhằm chủ động nguồn cung, chỉ nhập bản cao cấp có sức tiêu thụ yếu hơn. Mitsubishi dù thành đạt lớn với Xpander, mẫu xe nhập khẩu Indonesia nhưng sẽ lắp ráp bản số tự động tại Việt Nam từ nửa 2020. Mẫu Escape của Ford bản lắp ráp dự kiến xuất hiện trên thị trường nửa cuối năm nay.

Thành Nhạn

Thị trường xe hơi Việt Nam, chính sách ôtô xe máy, Nghị định 116, Nghị định 125, xe lắp ráp, xe nhập khẩu

Bài viết (post) Những 'cú bẻ lái' trên thị trường ôtô Việt – được tổng hợp và biên tập bởi: xe.truongthinh.info. Mọi ý kiến đóng góp và phản hồi vui lòng gửi Liên Hệ cho xe.truongthinh.info để điều chỉnh. xe.truongthinh.info xin cảm ơn.

Bài Viết Liên Quan


Bài Viết Khác